1η Οκτωβρίου: Παγκόσμια ημέρα καφέ

• Παγκόσμια ημέρα του καφέ είναι η 1η Οκτωβρίου, όπως έχει οριστεί από το 2015 από τον Διεθνή Οργανισμό Καφέ. Ποια είναι όμως η τιμή του αγαπημένου ροφήματος εκατομμυρίων ανθρώπων και πόσο έχει αυξηθεί από το 2010 που αποτελεί και την επίσημη είσοδο της Ελλάδας στη μεγάλη ελληνική οικονομική κρίση χρέους; Οι απαντήσεις θα δοθούν στις παρακάτω γραμμές, όπου κάνουμε μια ιστορική αναδρομή στην πορεία τιμών του καφέ.

  Είναι αλήθεια ότι τα τελευταία χρόνια, η ακρίβεια έχει βάλει φρένο και στον καφέ, η γενέτειρα του οποίου είναι η Αιθιοπία, αφού η τιμή της πρώτης ύλης έχει κάνει άλμα κατά 80% τα τελευταία χρόνια. Σημειώνεται πάντως, σύμφωνα με έρευνα της Wolt, ότι οι Έλληνες ήταν πρώτοι παγκοσμίως στις παραγγελίες καφέ το 2025, επιβεβαιώνοντας τη διαχρονική σχέση των Ελλήνων με το αγαπημένο τους ρόφημα.
  Το πρώτο μεγάλο «ράλι»
  Το πρώτο μεγάλο «ράλι» και η κρίση της σκουριάς ήταν η περίοδος 2010-2014. Το 2011, οι τιμές της ποικιλίας Arabica εκτινάχθηκαν κοντά στα 3 δολάρια ανά λίβρα, κυρίως λόγω των δυσμενών καιρικών συνθηκών στην Κολομβία και την Κεντρική Αμερική. Λίγο αργότερα, το 2014, η εμφάνιση του μύκητα «roya» (η σκουριά των φύλλων του καφεόδεντρου) κατέστρεψε τεράστιες φυτείες, διατηρώντας τις τιμές σε υψηλά επίπεδα και προκαλώντας τα πρώτα σοβαρά μηνύματα για την ευπάθεια του προϊόντος στην κλιματική αλλαγή.
  Λίγα χρόνια αργότερα από το 2020 έως το 2023 ήρθε η πανδημία, το εφοδιαστικό σοκ και ο παγετός της Βραζιλίας.Ειδικότερα, η έλευση της πανδημίας του COVID-19 το 2020 αποδιοργάνωσε τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες. Το κλείσιμο των λιμανιών και η έλλειψη εμπορευματοκιβωτίων εκτόξευσαν το μεταφορικό κόστος. Το τελειωτικό χτύπημα αυτής της περιόδου ήρθε το καλοκαίρι του 2021, όταν ένας πρωτοφανής παγετός στη Βραζιλία κατέστρεψε το 10-12% των καφεόδεντρων της χώρας. Μέσα σε λίγους μήνες, οι τιμές διπλασιάστηκαν, προαναγγέλλοντας το κύμα ακρίβειας που θα ακολουθούσε.

  Ακολούθησαν οι χρονιές 2024 και 2025 με τα ιστορικά ρεκόρ και την απειλή της λειψυδρίας. Τι εννοούμε; Η συγκεκριμένη περίδοος θα καταγραφεί στην ιστορία ως η περίοδος της «χρυσής κόκκας». Η παρατεταμένη ξηρασία στη Βραζιλία και τα ακραία καιρικά φαινόμενα τύπου Ελ Νίνιο στο Βιετνάμ (το οποίο κυριαρχεί στην ποικιλία Robusta) μείωσαν δραματικά την παγκόσμια προσφορά. Το φθινόπωρο του 2025, η Arabica άγγιξε υψηλά πολλών ετών, ενώ η Robusta κατέγραψε ιστορικά ρεκόρ στα χρηματιστήρια εμπορευμάτων. Στην Ελλάδα, η επιστροφή του υψηλού ΦΠΑ στην εστίαση, σε συνδυασμό με το αυξημένο κόστος πρώτης ύλης, οδήγησε τον take-away καφέ να ξεπεράσει ακόμη και τα 2 έως 2,50 ευρώ.

  Η φετινή χρονιά, ήταν η χρονιά της πολυπόθητης αποκλιμάκωσης και της «ανθεκτικότητα» της λιανικής.

  Το σκηνικό στις διεθνείς αγορές άρχισε να αλλάζει. Η σταδιακή ανάκαμψη της παραγωγής στη Βραζιλία και οι ισχυρές εξαγωγές green coffee έφεραν την πολυπόθητη διόρθωση, με τις τιμές των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης (futures) να υποχωρούν σταδιακά προς τα 2,70–2,80 δολάρια ανά λίβρα. Ωστόσο, οι αναλυτές της αγοράς επισημαίνουν ένα παράδοξο: παρά την πτώση των διεθνών τιμών, η μείωση αυτή αργεί χαρακτηριστικά να περάσει στο ράφι των σούπερ μάρκετ και στους καταλόγους των καφετεριών. Η εγχώρια αγορά επιδεικνύει ισχυρή «ανθεκτικότητα» στις υψηλές τιμές, καθώς οι επιχειρήσεις απορροφούν ακόμα τις συσσωρευμένες ζημιές των προηγούμενων ετών, αφήνοντας τον τελικό καταναλωτή να πληρώνει ακριβά την αγαπημένη του συνήθεια.

  Το 2026 και οι πρωτοβουλίες μείωσης
  Παρά το γεγονός ότι οι διεθνείς χρηματιστηριακές τιμές άρχισαν να εμφανίζουν σημάδια κόπωσης και διόρθωσης, η αποκλιμάκωση στο ράφι αποδεικνύεται εξαιρετικά αργή. Αυτό οφείλεται στο ότι τα σούπερ μάρκετ και οι εισαγωγείς πωλούν αποθέματα που αγοράστηκαν σε ακριβές τιμές κατά το προηγούμενο έτος. Για να αντιμετωπιστεί η ακρίβεια, ενεργοποιήθηκε στην ελληνική αγορά η Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών, με αποτέλεσμα ορισμένοι κωδικοί καφέ στα ράφια των μεγάλων αλυσίδων να εμφανίζουν στοχευμένες μειώσεις (της τάξης του 5% έως 10%) μέσω ειδικών σημάνσεων. Ωστόσο, η γενική βάση των τιμών παραμένει σε αισθητά υψηλότερα επίπεδα σε σύγκριση με την προ-2024 εποχή.

  via