Είσαι ο άνθρωπος που όλοι αναζητούν στις δύσκολες στιγμές; Τι σημαίνει αυτό για τις φιλίες σου

• Η φιλία αποτελεί μία από τις πλέον ουσιαστικές και καθοριστικές σχέσεις στη ζωή μας. Οι φίλοι μας είναι οι άνθρωποι που επιλέγουμε να έχουμε στο πλευρό μας και μαζί τους μοιραζόμαστε όχι μόνο τις χαρές, τις εμπειρίες και τις σημαντικές στιγμές, αλλά και τις περιόδους κατά τις οποίες όλα γύρω μας καταρρέουν - ή τουλάχιστον έτσι νιώθουμε. Σε στιγμές αβεβαιότητας ή προσωπικής κρίσης, οι φίλοι λειτουργούν ως σταθερό σημείο αναφοράς, καθώς μας προσφέρουν την απαραίτητη συναισθηματική στήριξη και μας προστατεύουν από την ψυχολογική κατάρρευση. Σε μια εποχή, όπου όλοι είμαστε χαμένοι στις οθόνες και συχνά ακροβατούμε στα όρια μεταξύ πραγματικής και ψηφιακής ζωής, οι φίλοι μας είναι μία από τις πυξίδες μας.
  Τους τελευταίους μήνες, ένα από τα trends που επικρατούν στον σοσιαλμιντιακό κόσμο αφορά τις φιλικές σχέσεις και φέρει το όνομα «crisis friend». Κι αν δεν καταλαβες πολλά από τον τίτλο, θα μπούμε σε λεπτομέρειες. Αρχικά, θα σου θέσουμε την εξής ερώτηση: έχεις κάποιον φίλο που να επικοινωνεί μαζί σου, μόνο όταν συμβαίνει κάτι κακό στη ζωή του; Από έναν τσακωμό με την οικογένειά του ή έναν χωρισμό μέχρι ένα πρόβλημα στη δουλειά ή μια απόλυση, αυτοί είναι κάποιοι από τους λόγους για τους οποίους θα μπορούσε να σου στείλει μήνυμα. Κι αν δεν είναι μόνο ένας ο φίλος, αλλά περισσότεροι, μάλλον είσαι εσύ ο «crisis friend», δηλαδή ο «φίλος για τις κρίσεις», ο ψυχολογικός «βράχος» ή αλλιώς ο άνθρωπος για τις δύσκολες στιγμές που ανεφέραμε παραπάνω.
  Τι σημαίνει ο όρος «crisis friend»;
  «Με τον όρο “φίλος της κρίσης” εννοούμε, ουσιαστικά, έναν άνθρωπο στον οποίο οι άλλοι απευθύνονται όταν περνούν μια πολύ δύσκολη ή χαοτική περίοδο, αλλά δεν τον αναζητούν όταν όλα πηγαίνουν καλά», εξηγεί ο κοινωνικός λειτουργός Jonathan Goelz. «Συχνά βλέπουμε ανθρώπους που επικοινωνούν μαζί σου μόνο όταν περνούν ένα διαζύγιο, αντιμετωπίζουν μια οικογενειακή κρίση, χάνουν τη δουλειά τους ή βιώνουν μια έντονη συναισθηματική κατάρρευση. Όταν, όμως, περάσει η πρώτη αναστάτωση, απλώς χάνουν το ενδιαφέρον τους και απομακρύνονται».

  Το να είσαι ο άνθρωπος, στον οποίο οι άλλοι στρέφονται όταν αντιμετωπίζουν μια κρίση, δεν είναι απαραίτητα κάτι κακό. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η κρίση γίνεται ο βασικός - ή και ο μοναδικός - τρόπος με τον οποίο υπάρχει αυτή η φιλία. «Το να είσαι ένας άνθρωπος, στον οποίο μπορούν να βασιστούν οι άλλοι, δεν είναι από μόνο του κάτι αρνητικό», λέει ο Jonathan Goelz. «Το βασικό πρόβλημα με έναν “φίλο της κρίσης” είναι ότι η σχέση καταλήγει να στηρίζεται κυρίως στην ανάγκη του ενός να σωθεί και στην ικανότητα του άλλου να αναλάβει αυτόν τον ρόλο του “σωτήρα”», συμπληρώνει.
  Πώς να καταλάβεις, αν είσαι ο φίλος μόνο για τις δύσκολες στιγμές
  Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημάδια μιας μονόπλευρης φιλίας είναι η ασυμμετρία στην επικοινωνία: γνωρίζουμε με ακρίβεια τις δυσκολίες, τις οικογενειακές εντάσεις, τους χωρισμούς και τις κρίσεις του άλλου, αλλά ξέρουμε ελάχιστα για την καθημερινότητά του, όταν όλα κυλούν ομαλά. Μπορεί να έχουμε γίνει ο άνθρωπος στον οποίο απευθύνεται κάθε φορά που υπάρχει σύγχυση στη ζωή του, χωρίς, ωστόσο, να συμμετέχουμε πραγματικά στις πιο ανέμελες και ευχάριστες στιγμές του.

  Αυτή η ανισορροπία γίνεται ακόμη πιο εμφανής όταν αισθανόμαστε, ότι έχουμε αναλάβει έναν ρόλο διαρκούς συναισθηματικής υποστήριξης. Η ανάγκη να είμαστε πάντα διαθέσιμοι, να καθησυχάζουμε τον άλλον, να παρακολουθούμε τη διάθεσή του ή ακόμη και να ακυρώνουμε τα δικά μας σχέδια για να σπεύσουμε κοντά του, μπορεί σταδιακά να μετατρέψει τη φιλία σε υποχρέωση - και τελικά να φθείρει την όλη σχέση. Οι ειδικοί επισημαίνουν ως ενδεικτικά σημάδια, την ενοχή που νιώθουμε όταν αρνούμαστε να βοηθήσουμε, την εξάντληση, το άγχος ή ακόμη και την εσωτερική δυσφορία που μπορεί να μας προκαλεί πλέον ακόμα και η εμφάνιση του ονόματος αυτού του ανθρώπου στην οθόνη του κινητού μας.
  Σε αυτό το είδος σχέσης, η ψυχολογική επιβάρυνση δεν τελειώνει σχεδόν ποτέ μαζί με τη συζήτηση. Μπορεί για ώρες μετά να συνεχίζουμε να ανατρέχουμε νοερά σε όσα ειπώθηκαν, να αναρωτιόμαστε αν αντιδράσαμε σωστά ή να αγωνιούμε για το ποια θα είναι η επόμενη κρίση. «Μπορεί ακόμη και να νιώθετε ενοχές, επειδή δεν απαντήσατε στο τηλέφωνο ή να περνάτε ώρες επαναλαμβάνοντας στο μυαλό σας τη συζήτηση», εξηγούν οι ειδικοί. Σε αυτό το σημείο, ίσως το πιο ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι αν είμαστε αρκετά καλοί φίλοι, αλλά αν, προσπαθώντας διαρκώς να ανταποκριθούμε στις ανάγκες του άλλου, έχουμε αρχίσει να παραμερίζουμε τις δικές μας.

  Κι όμως, είναι στο χέρι σου να θέσεις όρια
  Η θέσπιση ορίων δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση να αρχίσεις να αποφεύγεις τον φίλο σου ή να απομακρυνθείς οριστικά από αυτόν. Αντίθετα, μπορεί να αποτελέσει έναν τρόπο, ώστε η σχέση να αποκτήσει πιο υγιείς και ισορροπημένες βάσεις. Όταν ένας φίλος απευθύνεται ξανά και ξανά για συμβουλές ή στήριξη, είναι σημαντικό να μπορούμε να του δείξουμε ότι νοιαζόμαστε, χωρίς να αναλαμβάνουμε εξ ολοκλήρου το βάρος των προβλημάτων του. Όπως προτείνουν οι ειδικοί, μπορούμε να είμαστε διαθέσιμοι για να ακούσουμε, αλλά ταυτόχρονα να καταστήσουμε σαφές ότι δεν μπορούμε να αποτελούμε τη μοναδική πηγή βοήθειας.

  Εξίσου σημαντικό είναι να εγκαταλείψουμε σταδιακά τον ρόλο του ανθρώπου που σπεύδει να «διορθώσει» κάθε πρόβλημα. Μπορεί να μην το συνειδητοποιούμε, αλλά συχνά βάζουμε τον εαυτό μας σε αυτή ακριβώς τη θέση. Αντί να αναζητούμε εμείς τη λύση, μπορούμε να ενθαρρύνουμε τον φίλο μας να σκεφτεί ποιο θα μπορούσε να είναι το επόμενο βήμα του και ποιους άλλους ανθρώπους ή πόρους θα μπορούσε να αξιοποιήσει. Όταν στηρίζεις κάποιον, δεν οικειοποιείσαι το πρόβλημά του απλώς τον βοηθάς να αναγνωρίσει τις δικές του δυνατότητες και να αναζητήσει την κατάλληλη βοήθεια από τον κατάλληλο άνθρωπο.
  Αντί, λοιπόν, να αναρωτιόμαστε «πώς μπορώ να λύσω αυτό το πρόβλημα;», ένα πιο ουσιαστικό ερώτημα είναι: «πώς μπορώ να είμαι παρών όσο ο άλλος προσπαθεί να βρει μόνος του τον δρόμο του;». Η διαφορά είναι σημαντική: από τη μία πλευρά βρίσκεται η ανάγκη να σώσουμε, να διορθώσουμε και να αναλάβουμε μια κατάσταση που δεν μας αφορά προσωπικά, ενώ από την άλλη, βρίσκονται η ουσιαστική παρουσία, η ενσυναίσθηση και ο σεβασμός στην αυτονομία του άλλου.

  Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα βρεθείς σε αυτή τη θέση, γνωρίζεις πώς πρέπει να πράξεις, για να προστατέψεις και εσένα και τον φίλο σου.

  via