Ένας T. rex βγαίνει σήμερα σε δημοπρασία για 30 εκατ. δολάρια
-
Στη Νέα Υόρκη, ένας Τυραννόσαυρος ρεξ ηλικίας περίπου 67 εκατομμυρίων ετών είναι έτοιμος να περάσει από την προϊστορία στην αγορά πολυτελείας.
Ο «Gus», όπως ονομάζεται ο σκελετός, βγαίνει σήμερα σε δημοπρασία από τον οίκο Sotheby’s, με εκτίμηση πώλησης από 20 έως 30 εκατ. δολάρια, ενώ οι προσφορές είχαν ήδη φτάσει τα 19 εκατ. δολάρια πριν από τη δημοπρασία. Ο οίκος τον παρουσιάζει ως έναν από τους μεγαλύτερους T. rex που έχουν ανακαλυφθεί, με μήκος περίπου 11,5 μέτρα και ύψος 3,8 μέτρα.
Ο σκελετός βρέθηκε σε ιδιωτική γη στην κομητεία Χάρντινγκ (Harding) της Νότιας Ντακότα, στον γεωλογικό σχηματισμό Χελ Κρικ (Hell Creek), μία από τις πιο γνωστές περιοχές ανακάλυψης απολιθωμάτων δεινοσαύρων στις ΗΠΑ. Σύμφωνα με τον Sotheby’s, περιλαμβάνει 183 απολιθωμένα οστικά στοιχεία, περίπου το 61% του συνολικού αριθμού οστών, αλλά αυτά αντιστοιχούν στο 75%-80% της μάζας του ζώου. Το κρανίο του είναι εξαιρετικά διατηρημένο, ενώ πάνω στα οστά υπάρχουν ίχνη από δαγκώματα και τραύματα, σημάδια μιας ζωής που δεν ήταν λιγότερο βίαιη από τον μύθο που περιβάλλει τον T. rex.
Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι ότι ο «Gus» είναι εντυπωσιακός. Είναι ότι μπορεί να γίνει απρόσιτος. Παλαιοντολόγοι προειδοποιούν ότι όταν ένα τόσο σημαντικό απολίθωμα περνά σε ιδιωτική συλλογή, η επιστήμη δεν χάνει απλώς ένα ωραίο έκθεμα. Χάνει δεδομένα. Για να μπορεί ένα απολίθωμα να μελετηθεί, να επανελεγχθεί και να χρησιμοποιηθεί σε μελλοντική έρευνα, πρέπει να βρίσκεται σε μόνιμη δημόσια συλλογή, όπου άλλοι επιστήμονες θα έχουν εγγυημένη πρόσβαση σε αυτό.
Η υπόθεση του «Gus» ανοίγει ξανά μια παλιά αλλά όλο και πιο πιεστική σύγκρουση: σε ποιον ανήκουν τα ίχνη της ιστορίας της ζωής; Στις ΗΠΑ, απολιθώματα που βρίσκονται σε ιδιωτική γη μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να πουληθούν νόμιμα.
Σε χώρες όπως η Βραζιλία και η Μογγολία, αντίθετα, τα απολιθώματα θεωρούνται κρατική ή δημόσια περιουσία. Η διαφορά αυτή δημιουργεί μια αγορά όπου σπάνιοι σκελετοί δεινοσαύρων μπορούν να κυκλοφορούν όπως τα έργα τέχνης, τα διαμάντια ή τα πολυτελή συλλεκτικά αυτοκίνητα.Το προηγούμενο υπάρχει ήδη. Το 2024, ένας στεγόσαυρος με το όνομα «Apex» πουλήθηκε από τον Sotheby’s για 44,6 εκατ. δολάρια, πολύ πάνω από την αρχική εκτίμηση. Ο αγοραστής του, ο δισεκατομμυριούχος Κεν Γκρίφιν (Ken Griffin), τον δάνεισε στη συνέχεια στο Αμερικανικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας για τέσσερα χρόνια. Αλλά για τους επιστήμονες, ακόμη και ένας δανεισμός δεν λύνει το πρόβλημα. Ένα απολίθωμα που ανήκει σε ιδιώτη μπορεί να αποσυρθεί από ένα μουσείο οποιαδήποτε στιγμή. Δεν υπάρχει η ίδια εγγύηση διάρκειας, πρόσβασης και επαναληψιμότητας που υπάρχει σε μια δημόσια συλλογή.
Ο Sotheby’s υπερασπίζεται την πώληση, υποστηρίζοντας ότι χωρίς ιδιωτικές εταιρείες ανασκαφής πολλά απολιθώματα ίσως να μην έβγαιναν ποτέ από το έδαφος. Αυτό είναι το ισχυρότερο επιχείρημα της αγοράς: ότι η εμπορική παλαιοντολογία σώζει υλικό που αλλιώς θα έμενε θαμμένο ή θα καταστρεφόταν. Το αντεπιχείρημα των επιστημόνων είναι εξίσου καθαρό: ένα απολίθωμα που σώζεται για να εξαφανιστεί μετά σε ένα ιδιωτικό σαλόνι δεν έχει σωθεί πραγματικά.Έτσι, ο «Gus» δεν είναι απλώς ένα ακόμη τρόπαιο σε μια δημοπρασία για υπερπλούσιους. Είναι ένα τεστ για το πώς αντιλαμβανόμαστε τη φυσική ιστορία στον 21ο αιώνα: ως κοινό αρχείο ζωής ή ως αντικείμενο επένδυσης.
Ένας T. rex μπορεί να ανήκει νομικά σε έναν ιδιοκτήτη γης, σε έναν οίκο δημοπρασιών ή σε έναν αγοραστή με αρκετά εκατομμύρια. Το ερώτημα είναι αν μπορεί, ηθικά και επιστημονικά, να ανήκει μόνο σε αυτόν.
