Η καθημερινή κατανάλωση φιστικιών μπορεί να ωφελήσει τον εγκέφαλο
-
Η καθημερινή κατανάλωση φιστικιών ενδέχεται να βοηθά τον εγκέφαλο να ανταποκρίνεται καλύτερα στην ινσουλίνη, επηρεάζοντας περιοχές που σχετίζονται με τη μνήμη. Αυτό είναι το βασικό εύρημα μιας νέας μελέτης από ερευνητές του Πανεπιστημίου του Μάαστριχτ στην Ολλανδία, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Food & Function.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η κατανάλωση 60 γραμμαρίων ανάλατων, καβουρδισμένων φιστικιών με τη φλούδα τους, καθημερινά για 16 εβδομάδες, συνδέθηκε με αλλαγές στην απόκριση συγκεκριμένων περιοχών του εγκεφάλου στην ινσουλίνη. Ορισμένες από αυτές τις περιοχές συμμετέχουν στη διαδικασία αποθήκευσης και ανάκλησης πληροφοριών.
Γιατί η ινσουλίνη είναι σημαντική για τον εγκέφαλο
Οι περισσότεροι γνωρίζουν την ινσουλίνη ως την ορμόνη που βοηθά τον οργανισμό να ρυθμίζει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα. Ωστόσο, η δράση της δεν περιορίζεται στον μεταβολισμό της γλυκόζης. Η ινσουλίνη επηρεάζει επίσης τη λειτουργία του εγκεφάλου, συμμετέχοντας σε διαδικασίες που σχετίζονται με τη μνήμη, τη μάθηση, την όρεξη και τη διαχείριση της ενέργειας. Σε ορισμένες περιοχές του εγκεφάλου υπάρχουν πολλοί υποδοχείς ινσουλίνης, δηλαδή σημεία στα οποία η ορμόνη μπορεί να συνδεθεί και να επηρεάσει τη δραστηριότητα των νευρικών κυττάρων. Μία από αυτές τις περιοχές είναι ο ιππόκαμπος, ο οποίος παίζει καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία και την ανάκληση αναμνήσεων. Όταν η απόκριση του εγκεφάλου στην ινσουλίνη διαταράσσεται, ενδέχεται να επηρεάζονται και οι λειτουργίες που εξαρτώνται από αυτήν.Προηγούμενες έρευνες έχουν συνδέσει τη μειωμένη ανταπόκριση του εγκεφάλου στην ινσουλίνη με τον διαβήτη τύπου 2, τη γνωστική εξασθένηση που συνοδεύει τη γήρανση και νευροεκφυλιστικές παθήσεις, όπως η νόσος Αλτσχάιμερ. Οι επιστήμονες γνωρίζουν επίσης ότι η διατροφή και η σωματική δραστηριότητα μπορούν να επηρεάσουν αυτή τη διαδικασία. Για παράδειγμα, η συστηματική αερόβια άσκηση φαίνεται ότι βελτιώνει την ανταπόκριση του εγκεφάλου στην ινσουλίνη, ενώ η υπερβολική κατανάλωση τροφών πλούσιων σε λιπαρά και θερμίδες μπορεί να την επιβαρύνει.
Πώς πραγματοποιήθηκε η μελέτη
Στην έρευνα συμμετείχαν 31 άτομα, 15 γυναίκες και 16 άνδρες, με μέση ηλικία τα 67 έτη, που ακολούθησαν δύο διαφορετικά διατροφικά προγράμματα, διάρκειας 16 εβδομάδων το καθένα. Στο πρώτο πρόγραμμα κατανάλωναν καθημερινά 60 γραμμάρια ανάλατων, καβουρδισμένων φιστικιών με τη φλούδα τους. Στο δεύτερο απέφευγαν την κατανάλωση φιστικιών και άλλων ξηρών καρπών. Ανάμεσα στις δύο περιόδους μεσολαβούσαν οκτώ εβδομάδες, ώστε να περιοριστεί η πιθανότητα να επηρεάσουν τα αποτελέσματα της δεύτερης περιόδου οι συνήθειες της πρώτης. Όλοι οι συμμετέχοντες δοκίμασαν και τα δύο προγράμματα, γεγονός που επέτρεψε στους ερευνητές να συγκρίνουν τις αλλαγές στο ίδιο άτομο.Για να εξετάσουν πώς ανταποκρινόταν ο εγκέφαλος στην ινσουλίνη, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν μαγνητική τομογραφία. Αρχικά μέτρησαν τη ροή αίματος στον εγκέφαλο και στη συνέχεια χορήγησαν ινσουλίνη μέσω της μύτης. Τριάντα λεπτά αργότερα επανέλαβαν τις μετρήσεις. Με αυτόν τον τρόπο μπορούσαν να διαπιστώσουν εάν η ινσουλίνη προκαλούσε διαφορετικές μεταβολές στην αιμάτωση του εγκεφάλου μετά την περίοδο κατανάλωσης φιστικιών. Παράλληλα, πραγματοποίησαν εξετάσεις αίματος και μέτρησαν το λίπος στο ήπαρ, αναζητώντας πιθανές αλλαγές στο σάκχαρο, στη χοληστερόλη και σε δείκτες φλεγμονής.
Τι έδειξαν τα αποτελέσματα
Το σημαντικότερο εύρημα ήταν ότι μετά την κατανάλωση φιστικιών παρατηρήθηκε μικρότερη αύξηση της ροής αίματος ως απόκριση στην ινσουλίνη σε μια συγκεκριμένη περιοχή του δεξιού ημισφαιρίου του εγκεφάλου. Η περιοχή αυτή περιλάμβανε τμήματα του ιππόκαμπου και γειτονικών εγκεφαλικών δομών που συμμετέχουν στη μνήμη και στην επεξεργασία πληροφοριών. Εκ πρώτης όψεως, η μικρότερη ροή αίματος θα μπορούσε να θεωρηθεί αρνητικό αποτέλεσμα. Ωστόσο, οι ερευνητές εξηγούν ότι η δράση της ινσουλίνης στον εγκέφαλο είναι πιο σύνθετη.Σε ορισμένες περιοχές, η ινσουλίνη μπορεί να μειώνει τη δραστηριότητα συγκεκριμένων νευρικών κυττάρων. Επομένως, η μικρότερη αιμάτωση μετά τη χορήγησή της ενδέχεται να αποτελεί ένδειξη καλύτερης ρύθμισης της νευρικής δραστηριότητας. Οι επιστήμονες θεωρούν ότι αυτή η αλλαγή μπορεί να σχετίζεται με τις βελτιώσεις στη λεκτική μνήμη που είχαν παρατηρήσει στην προηγούμενη ανάλυση της ίδιας μελέτης.
Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική διευκρίνιση. Οι ερευνητές δεν διαπίστωσαν άμεση στατιστικά σημαντική συσχέτιση ανάμεσα στις μεταβολές της εγκεφαλικής απόκρισης στην ινσουλίνη και στις βελτιώσεις της μνήμης. Συνεπώς, δεν μπορούν ακόμη να επιβεβαιώσουν ότι ο συγκεκριμένος μηχανισμός είναι υπεύθυνος για τη βελτίωση των γνωστικών επιδόσεων. Επίσης, οι αλλαγές περιορίστηκαν σε συγκεκριμένη περιοχή του εγκεφάλου και δεν παρατηρήθηκε αντίστοιχη σημαντική επίδραση στη συνολική εγκεφαλική αιμάτωση.
Σε ό,τι αφορά τις υπόλοιπες μετρήσεις, η κατανάλωση φιστικιών δεν προκάλεσε σημαντικές μεταβολές στο λίπος του ήπατος, στο σάκχαρο, στην ινσουλίνη του αίματος ή στη χοληστερόλη. Παρατηρήθηκε προσωρινή μείωση των τριγλυκεριδίων στην όγδοη εβδομάδα, η οποία όμως δεν διατηρήθηκε μέχρι το τέλος της παρέμβασης.
Ποια συστατικά των φιστικιών μπορεί να βοηθούν
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα πιθανά οφέλη δεν οφείλονται απαραίτητα σε ένα μόνο συστατικό. Τα φιστίκια περιέχουν φυτικές πρωτεΐνες, ακόρεστα λιπαρά, φυτικές ίνες, βιταμίνη Ε, μαγνήσιο και πολυφαινόλες. Είναι επίσης πλούσια σε αργινίνη, ένα αμινοξύ που συμμετέχει στην παραγωγή μονοξειδίου του αζώτου, ουσίας που συμβάλλει στη λειτουργία των αιμοφόρων αγγείων και ενδέχεται να επηρεάζει τη μάθηση και τη μνήμη. Η επιλογή φιστικιών με τη φλούδα τους ήταν σκόπιμη, καθώς η λεπτή εξωτερική φλούδα περιέχει σημαντικές ποσότητες πολυφαινολών και φυτικών ινών.Το συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι η συστηματική κατανάλωση ανάλατων, καβουρδισμένων φιστικιών μπορεί να επηρεάζει ευνοϊκά την ανταπόκριση συγκεκριμένων περιοχών του εγκεφάλου στην ινσουλίνη κατά τη μεγαλύτερη ηλικία. Τα αποτελέσματα προσφέρουν μια πιθανή εξήγηση για τα οφέλη στη μνήμη, χωρίς όμως να αποδεικνύουν ότι τα φιστίκια μπορούν να αποτρέψουν τη γνωστική εξασθένηση ή την άνοια.
