Νέα μελέτη εξηγεί τι μπορεί να αλλάζει στην ανάπτυξη των παιδιών όταν περνούν ώρες μπροστά στις οθόνες

• Οι οθόνες είναι πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας που έχουν τα παιδιά. Τηλεόραση, tablet, κινητό, υπολογιστής και videogames βρίσκονται γύρω τους από πολύ μικρή ηλικία. Πολλές φορές, όμως, οι γονείς δεν συνειδητοποιούν πόσο χρόνο περνούν μπροστά από μια οθόνη. Κάπου εδώ, έρχεται μια νέα μεγάλη μελέτη - με δεδομένα για σχεδόν 3 εκατομμύρια παιδιά από 64 χώρες - να ανοίξει ξανά τη συζήτηση πώς επηρεάζει όλος αυτός ο χρόνος την ανάπτυξή των παιδιών μας.
  Οι ερευνητές εντόπισαν, ότι όσο περισσότερο χρόνο περνάει ένα παιδί μπροστά στις οθόνες τόσο χαμηλότερες επιδόσεις έχει σε τομείς όπως η μάθηση, η ομιλία, η συμπεριφορά και η διαχείριση των συναισθημάτων του. Αυτό δεν σημαίνει, ότι οι γονείς πρέπει να κρύψουν τα tablet και τα κινητά. Οι ίδιοι οι ειδικοί αναγνωρίζουν, ότι η μελέτη δείχνει συσχέτιση, αλλά όχι ότι οι οθόνες προκαλούν από μόνες τους προβλήματα στην ανάπτυξη.
  Η Sheri Madigan, καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Κάλγκαρι στον Καναδά και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, παρουσίασε το αποτέλεσμα της έρευνας, λέγοντας πως «διαπιστώσαμε ότι, συνολικά, ο περισσότερος χρόνος μπροστά στις οθόνες συνδεόταν με χαμηλότερες επιδόσεις των παιδιών σε αρκετούς τομείς της ανάπτυξής τους, όπως ο τρόπος με τον οποίο σκέφτονται, μαθαίνουν, μιλούν, συμπεριφέρονται και ρυθμίζουν τα συναισθήματά τους».
  Στη συνέχεια, συνέκρινε τα δεδομένα που επικρατούσαν πριν δύο δεκαετίες με τα τρέχοντα στοιχεία, αναφέροντας: «Πριν από 20 χρόνια, ένα παιδί μπορεί να περνούσε μία ώρα βλέποντας ένα τηλεοπτικό πρόγραμμα. Σήμερα, οι συσκευές βρίσκονται παντού, τις έχουμε στα χέρια μας και είναι, επίσης, διαδραστικές, ελκυστικές και προσαρμοσμένες στον κάθε χρήστη», εξηγεί.

  Η διαφορά είναι σημαντική. Ένα παιδί δεν παρακολουθεί απλώς κάτι στην τηλεόραση, αφού πλέον μπορεί να παίζει, να επικοινωνεί, να βλέπει βίντεο, να χρησιμοποιεί εφαρμογές και να αλληλεπιδρά συνεχώς με το περιεχόμενο.
  Δεν χρειάζεται να απομακρύνουμε όλες τις οθόνες από τα παιδιά
  Κι εδώ βρίσκεται ίσως το πιο σημαντικό σημείο της έρευνας. Οι ειδικοί δεν προτρέπουν τους γονείς να εξαφανίσουν τις οθόνες από τη ζωή των παιδιών. «Οι γονείς δεν θα πρέπει να καταλήξουν στο συμπέρασμα, ότι οι οθόνες είναι από τη φύση τους βλαβερές για τα παιδιά», τονίζει η Sheri Madigan.

  «Οι ψηφιακές τεχνολογίες αποτελούν εξαιρετικά χρήσιμα εργαλεία για να υποστηρίξουν τη μάθηση, τη δημιουργικότητα και την επικοινωνία των παιδιών», εξηγεί. «Μπορούν, επίσης, όμως, να περιορίσουν τον χρόνο που χρειάζονται τα παιδιά για να αναπτυχθούν σωστά, όπως ακόμα και βασικές ανάγκες τους, ύπνος, σωματική δραστηριότητα, ανθρώπινη επαφή», προσθέτει.

  «Για πολλές οικογένειες, ένα καλό σημείο να ξεκινήσουν, είναι τα γεύματα χωρίς συσκευές ή η δημιουργία μιας συγκεκριμένης ώρας μέσα στην ημέρα κατά την οποία όλοι αφήνουν στην άκρη τις συσκευές και αφιερώνουν χρόνο ο ένας στον άλλον», προτείνει η Sheri Madigan.
  «Τα ευρήματά μας δεν αποδεικνύουν, ότι οι οθόνες προκαλούν αυτά τα αναπτυξιακά αποτελέσματα. Είναι πιθανό η χρήση των οθονών να συμβάλλει σε κάποιες δυσκολίες, αλλά είναι επίσης πιθανό τα παιδιά που αντιμετωπίζουν δυσκολίες να στρέφονται περισσότερο στις οθόνες» διευκρινίζει η Sheri Madigan.
  Τι λένε άλλοι ειδικοί για την έκθεση των παιδιών στις οθόνες
  Η Tatiana Íñiguez Berrozpe, αναπληρώτρια καθηγήτρια Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Σαραγόσα στην Ισπανία, η οποία δεν συμμετείχε στη μελέτη, χαρακτήρισε την έρευνα «μεθοδολογικά πολύ αξιόπιστη», επισημαίνοντας το «εξαιρετικά μεγάλο» μέγεθος του δείγματος. Η ίδια σημείωσε, ότι τα ευρήματα επιβεβαιώνουν όσα δείχνουν οι έρευνες εδώ και χρόνια, προσθέτοντας ότι υπάρχει πράγματι μια σύνδεση ανάμεσα στον χρόνο μπροστά στις οθόνες και σε χαμηλότερους δείκτες ψυχικής υγείας και ακαδημαϊκών επιδόσεων, όμως κατά την ίδια είναι πολύ μικρή.

  Από την πλευρά της, η Esther van Sluijs, καθηγήτρια Επιδημιολογίας της Συμπεριφοράς στο Πανεπιστήμιο Loughborough στο Ηνωμένο Βασίλειο, χαρακτήρισε τη μελέτη «υψηλής ποιότητας», αλλά τόνισε έναν σημαντικό περιορισμό. «Δεν μπορεί να βγάλει ασφαλή συμπεράσματα για συγκεκριμένες μορφές χρήσης των οθονών, όπως τα social media ή το gaming, καθώς δεν υπήρχαν αρκετά δεδομένα για να μελετηθούν ξεχωριστά. Θα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί όταν ερμηνεύουμε αυτά τα αποτελέσματα στο πλαίσιο των σημερινών συνηθειών των νέων όσον αφορά τη χρήση των οθονών».
  Δεν χρειάζεται, λοιπόν, να βλέπουμε την τεχνολογία ως εχθρό ούτε να αισθανόμαστε ότι κάθε λεπτό που περνά ένα παιδί μπροστά σε μια οθόνη είναι απαραίτητα επιβλαβές. Αυτό που αξίζει να προσέχουμε είναι, αν η οθόνη αρχίζει να παίρνει τη θέση του ύπνου, του παιχνιδιού, της κίνησης, της μάθησης και κυρίως της ανθρώπινης επαφής.

  via