Οι ανεμογεννήτριες που γίνονται σπίτια αντί να καταλήγουν στα απόβλητα

• Ένα τμήμα ανεμογεννήτριας που κάποτε βρισκόταν δεκάδες μέτρα πάνω από το έδαφος στην Αυστρία έχει μετατραπεί σε μικρό σπίτι με κουζίνα, μπάνιο και καθιστικό. Σε άλλη περίπτωση, 57 παλιά πτερύγια χρησιμοποιήθηκαν για την πρόσοψη πολυώροφου πάρκινγκ στη Σουηδία.

  Οι δύο κατασκευές δείχνουν πώς η αιολική βιομηχανία προσπαθεί να βρει νέες χρήσεις για εξαρτήματα που αποσύρονται. Τα παλιά πτερύγια έχουν ήδη δοκιμαστεί ως βάσεις για φωτοβολταϊκά, δομικά στοιχεία ακόμη και ως πρώτη ύλη για σκι.

  Το θέμα αποκτά μεγαλύτερη σημασία όσο αυξάνονται οι ανεμογεννήτριες στην Ευρώπη. Μόνο το πρώτο εξάμηνο του 2026 εγκαταστάθηκαν 8,8 GW νέας αιολικής ισχύος, 30% περισσότερα από την ίδια περίοδο του 2025. Σύμφωνα με τη WindEurope, η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί περίπου στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας επτά εκατομμυρίων ευρωπαϊκών νοικοκυριών.

  Κάθε ανεμογεννήτρια, όμως, κάποια στιγμή αποσύρεται. Περίπου το 90% του βάρους της αποτελείται από υλικά όπως χάλυβας, χαλκός, αλουμίνιο και σκυρόδεμα, τα οποία ανακυκλώνονται σχετικά εύκολα. Η μεγαλύτερη δυσκολία βρίσκεται στα πτερύγια.

  Κατασκευάζονται από πολλές στρώσεις διαφορετικών υλικών, μεταξύ των οποίων ίνες γυαλιού ή άνθρακα, ρητίνες, ξύλο μπάλσα και μέταλλα. Αυτός ο συνδυασμός τούς επιτρέπει να αντέχουν για δεκαετίες σε ισχυρούς ανέμους και δύσκολες καιρικές συνθήκες, αλλά δυσκολεύει σημαντικά την ανακύκλωσή τους.

  Η σουηδική Vattenfall, η οποία από το 2021 έχει σταματήσει να στέλνει πτερύγια και άλλα μεγάλα εξαρτήματα ανεμογεννητριών για ταφή, πειραματίζεται με διαφορετικές μορφές επαναχρησιμοποίησης.

  Από ανεμογεννήτρια σε σπίτι
  Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι ένα μικρό σπίτι που κατασκευάστηκε από το εξωτερικό περίβλημα της ατράκτου μιας παλιάς ανεμογεννήτριας. Πρόκειται για το μεγάλο τμήμα που βρίσκεται στην κορυφή του πύργου και στεγάζει τον μηχανικό και ηλεκτρικό εξοπλισμό.

  Το περίβλημα, μήκους 10 μέτρων και πλάτους τεσσάρων, μετατράπηκε σε κατοικία με κουζίνα, μπάνιο και καθιστικό. Διαθέτει επίσης αντλία θερμότητας, φωτοβολταϊκά και ηλιακό θερμοσίφωνα. Πριν αποκτήσει τη νέα του χρήση, βρισκόταν στην κορυφή ανεμογεννήτριας στην Αυστρία.

  Τα πτερύγια βρίσκουν επίσης θέση σε κτίρια. Τα 57 που αποσύρθηκαν το 2023 από το αιολικό πάρκο Nørre Økse Sø στη Δανία χρησιμοποιήθηκαν στην πρόσοψη πολυώροφου πάρκινγκ στην πόλη Λουντ.

  Η Vattenfall αναγνωρίζει ότι τέτοιες εφαρμογές δεν μπορούν από μόνες τους να απορροφήσουν τις μεγάλες ποσότητες πτερυγίων που θα αποσύρονται τα επόμενα χρόνια. Χρησιμεύουν όμως ως δοκιμές για νέες χρήσεις των υλικών και μπορούν να βοηθήσουν στη δημιουργία μιας αγοράς για επαναχρησιμοποιημένα εξαρτήματα.

  Όπου είναι ασφαλές, η εταιρεία προτιμά πρώτα να επισκευάζει και να επαναχρησιμοποιεί τα εξαρτήματα. Η ανακύκλωση ακολουθεί όταν αυτά δεν μπορούν πλέον να χρησιμοποιηθούν.

  Γιατί τα πτερύγια ανακυκλώνονται δύσκολα
  Ένα σύγχρονο πτερύγιο μπορεί να έχει μήκος από 50 έως 100 μέτρα και να παραμείνει σε λειτουργία έως και 25 χρόνια.

  Η μεγάλη αντοχή του οφείλεται στο ότι πολλά διαφορετικά υλικά είναι δεμένα πολύ στενά μεταξύ τους. Όταν έρθει η ώρα της ανακύκλωσης, όμως, αυτό ακριβώς γίνεται πρόβλημα.

   Ο διαχωρισμός της ρητίνης από τις ίνες απαιτεί ειδικές μεθόδους και συχνά υψηλές θερμοκρασίες. Οι διαδικασίες αυτές καταναλώνουν ενέργεια και μπορεί να μειώσουν την ποιότητα των υλικών που ανακτώνται.

  Η Vattenfall χρησιμοποιεί σήμερα μηχανικές μεθόδους για να τεμαχίζει τα παλιά πτερύγια και να παράγει υλικό που μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε νέα προϊόντα. Δοκιμάζει επίσης την πυρόλυση, μια θερμική διαδικασία που επιτρέπει να ανακτηθούν ίνες και άλλα συστατικά.

  Όταν τα υλικά δεν μπορούν να ανακυκλωθούν με τρόπο που να διατηρεί την ποιότητά τους, μπορούν να αξιοποιηθούν για την παραγωγή ενέργειας ή στην παραγωγή τσιμέντου.

  Υπάρχει και ένα πρακτικό εμπόδιο. Οι ανεμογεννήτριες δεν αποσύρονται με σταθερό και προβλέψιμο ρυθμό. Έτσι, οι μονάδες ανακύκλωσης δεν έχουν πάντα αρκετό υλικό ώστε να λειτουργούν σε μεγάλη κλίμακα και με χαμηλό κόστος.

  Αυτό αναμένεται να αλλάξει τα επόμενα χρόνια, καθώς τα πρώτα μεγάλα αιολικά πάρκα της Ευρώπης αρχίζουν σταδιακά να αποσύρονται.

  Η ΕΕ δεν έχει ακόμη απαγορεύσει συνολικά την ταφή παλιών πτερυγίων. Δεσμευτικούς εθνικούς κανόνες έχουν θεσπίσει μέχρι στιγμής μόνο η Αυστρία, η Φινλανδία, η Γερμανία και η Ολλανδία.

  Η WindEurope ζητεί από τις Βρυξέλλες να εφαρμόσουν την απαγόρευση σε ολόκληρη την Ένωση, ώστε να ενισχυθούν οι επενδύσεις στην επαναχρησιμοποίηση και την ανακύκλωση.

  Η Vattenfall υποστηρίζει ότι χρειάζεται επίσης μια σταθερή αγορά για τα υλικά που ανακτώνται. Η Εύα Γιούλιους-Φίλιπ, διευθύντρια Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας της εταιρείας, εκτιμά ότι απαιτούνται κανόνες που θα βοηθήσουν να αναπτυχθεί η αγορά ανακυκλωμένων πρώτων υλών και να δημιουργηθούν βιώσιμες αλυσίδες επαναχρησιμοποίησης.

  Η εταιρεία προσβλέπει στον ευρωπαϊκό νόμο για την κυκλική οικονομία, τον οποίο η Κομισιόν αναμένεται να προτείνει αργότερα μέσα στη χρονιά.

  Πτερύγια που θα ανακυκλώνονται ευκολότερα
  Οι κατασκευαστές προσπαθούν παράλληλα να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα από το στάδιο του σχεδιασμού.

  Ένα παράδειγμα είναι τα RecyclableBlades της Siemens Gamesa, τα οποία χρησιμοποιούνται ήδη στο υπεράκτιο αιολικό πάρκο Hollandse Kust Zuid στην Ολλανδία.

  Τα συγκεκριμένα πτερύγια κατασκευάζονται με ειδική ρητίνη που μπορεί να διαλυθεί σε ήπια όξινο διάλυμα και σε σχετικά χαμηλή θερμοκρασία. Με αυτόν τον τρόπο διαχωρίζεται από τις ίνες γυαλιού και άνθρακα, το πλαστικό, το ξύλο και τα μέταλλα χωρίς να καταστρέφονται σημαντικά τα υπόλοιπα υλικά.

  Έτσι, μεγαλύτερο μέρος τους μπορεί να χρησιμοποιηθεί ξανά σε προϊόντα υψηλότερης αξίας, αντί να υποβαθμιστεί σε υλικό χαμηλότερης ποιότητας ή να καταλήξει στα απόβλητα.

  Τα ανακυκλώσιμα πτερύγια δεν έχουν ακόμη διαδοθεί ευρέως. Ωστόσο, οι κατασκευαστές επενδύουν όλο και περισσότερο σε τεχνολογίες που θα κάνουν ευκολότερη την ανακύκλωση των επόμενων γενεών ανεμογεννητριών.