Πίνακας του Καντίνσκι που είχε πουληθεί για 62.000 δολάρια έφτασε τα 85,8 εκατομμύρια
-
Το 1964, το Γκούγκενχαϊμ είχε ένα παράξενο πρόβλημα: διέθετε 170 πίνακες του Βασίλι Καντίνσκι και δεν είχε αρκετό χώρο για να τους εκθέσει. Αποφάσισε να πουλήσει τους 50. Ανάμεσά τους ήταν το «Betonte Ecken», ένας μεγάλος αφηρημένος πίνακας που έφυγε από τη συλλογή για 22.000 λίρες, περίπου 62.000 δολάρια της εποχής. Το βράδυ της Τρίτης 17 Νοεμβρίου, το ίδιο έργο πουλήθηκε στη Νέα Υόρκη για 85,8 εκατομμύρια δολάρια.
Η δημοπρασία του Christie's ξεκίνησε από τα 54 εκατομμύρια δολάρια. Τρεις ενδιαφερόμενοι διεκδίκησαν το έργο, ανεβάζοντας την τελική προσφορά στα 74 εκατομμύρια. Με τις προμήθειες του οίκου, η τιμή έφτασε τα 85.780.000 δολάρια, σχεδόν διπλάσια από το προηγούμενο ρεκόρ του Καντίνσκι, που είχε σημειωθεί το 2023 με την πώληση του «Murnau mit Kirche II» για 44,8 εκατομμύρια δολάρια.
Ο πίνακας είχε ζωγραφιστεί έναν αιώνα νωρίτερα, τον χειμώνα του 1922–1923, στη Βαϊμάρη. Ο Καντίνσκι είχε μόλις αρχίσει να διδάσκει στο Μπάουχαους, όπου συνεργαζόταν με καλλιτέχνες όπως ο Πάουλ Κλέε και ο Γιόζεφ Άλμπερς. Στον τετράγωνο καμβά του, οι γραμμές διασταυρώνονται, τα τρίγωνα και οι κύκλοι συγκρούονται και τα έντονα χρώματα μοιάζουν να εκρήγνυνται προς τις τέσσερις γωνίες. Ο τίτλος σημαίνει «Τονισμένες γωνίες».
Ο Καντίνσκι αναζητούσε τότε μια καινούργια γλώσσα για τη ζωγραφική. Πίστευε ότι το χρώμα μπορούσε να επιδρά στον θεατή όπως η μουσική στον ακροατή και ότι οι μορφές μπορούσαν να αποκτήσουν τον δικό τους ρυθμό, πέρα από την αναπαράσταση του ορατού κόσμου. Στο «Betonte Ecken» η γεωμετρία αποκτά μια σχεδόν μουσική ένταση, με τις διαγώνιες γραμμές να οδηγούν το βλέμμα από το κέντρο στις άκρες του πίνακα.
Μία από τους πρώτους ανθρώπους που αναγνώρισαν τη σημασία του ήταν η Χίλα Ρεμπάι, Γερμανίδα ζωγράφος και συλλέκτρια, που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη γνωριμία του αμερικανικού κοινού με την αφηρημένη τέχνη. Αγόρασε τον πίνακα το 1929, σε μια εποχή που η ζωγραφική του Καντίνσκι εξακολουθούσε να θεωρείται ριζοσπαστική. Την επόμενη χρονιά συνόδευσε τον Σόλομον Γκούγκενχαϊμ και τη σύζυγό του, Αϊρίν, στο Ντεσάου, για να γνωρίσουν τον ζωγράφο στο Μπάουχαους. Η Ρεμπάι θα γινόταν αργότερα η πρώτη διευθύντρια του μουσείου που εξελίχθηκε στο σημερινό Γκούγκενχαϊμ της Νέας Υόρκης.
Ο Γκούγκενχαϊμ απέκτησε το «Betonte Ecken» από τη Ρεμπάι το 1938 και το δώρισε στο ίδρυμά του το 1941. Παρέμεινε στη συλλογή μέχρι τη μεγάλη εκποίηση του 1964, όταν το μουσείο αποφάσισε να αποχωριστεί σχεδόν το ένα τρίτο των έργων του Καντίνσκι που κατείχε. Ο Χάρι Γκούγκενχαϊμ, ανιψιός του ιδρυτή, είχε εξηγήσει τότε ότι οι υπεύθυνοι φοβούνταν πως διαφορετικά οι πίνακες θα έμεναν κλειδωμένοι στις αποθήκες. Η απόφαση παρουσιάστηκε ως ένας τρόπος να επιστρέψουν τα έργα στη δημόσια θέα.
Το «Betonte Ecken» πέρασε στη συνέχεια από ιδιωτικές συλλογές και το 1986 εμφανίστηκε ξανά σε δημοπρασία του Sotheby's στη Νέα Υόρκη, όπου πουλήθηκε για ένα εκατομμύριο δολάρια, χωρίς τις προμήθειες. Από τότε βρισκόταν στη συλλογή της οικογένειας εμπόρων τέχνης Nahmad, η οποία το έφερε στη φετινή δημοπρασία.
Το 1964, οι 50 πίνακες του Καντίνσκι που είχε πουλήσει το Γκούγκενχαϊμ απέφεραν συνολικά περίπου 1,5 εκατομμύριο δολάρια. Εξήντα δύο χρόνια αργότερα, ένας μόνο από αυτούς έφτασε τα 85,8 εκατομμύρια.