Βρέθηκε το χειρόγραφο του «I Have a Dream» του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ
-
Στις τέσσερις τα ξημερώματα της 28ης Αυγούστου 1963, ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ βρισκόταν ακόμη ξύπνιος στο δωμάτιό του, στο ξενοδοχείο Willard της Ουάσινγκτον. Μπροστά του είχε επτά κίτρινες σελίδες γεμάτες μπλε μελάνι. Έσβηνε λέξεις, διόρθωνε προτάσεις, άλλαζε ολόκληρα αποσπάσματα. Λίγες ώρες αργότερα θα στεκόταν μπροστά σε περίπου 250.000 ανθρώπους, στην Πορεία στην Ουάσινγκτον, για να εκφωνήσει μία από τις σημαντικότερες ομιλίες στην αμερικανική ιστορία.
Αυτές οι επτά σελίδες, που θεωρούνταν χαμένες για περισσότερες από έξι δεκαετίες, βγήκαν τώρα στο φως. Ο οίκος Christie’s ανακοίνωσε στις 9 Νοεμβρίου ότι πρόκειται για το μοναδικό γνωστό ιδιόχειρο τελικό προσχέδιο του ιστορικού «I Have a Dream», το οποίο θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά δημόσια πριν δημοπρατηθεί στη Νέα Υόρκη, τον Ιανουάριο του 2027. Η τιμή του αναμένεται να ξεπεράσει τα 10 εκατομμύρια δολάρια.Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο του χειρογράφου βρίσκεται σε μια απουσία. Οι λέξεις «I have a dream» δεν εμφανίζονται πουθενά στις επτά σελίδες.
Ο Κινγκ είχε εργαστεί επί ημέρες με τους συνεργάτες του για την προετοιμασία της ομιλίας. Είχε μπροστά του μια τεράστια συγκέντρωση, εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους που διεκδικούσαν ίσα δικαιώματα, αλλά και έναν αυστηρό χρονικό περιορισμό: οι οργανωτές είχαν ζητήσει από τους ομιλητές να μην ξεπεράσουν τα πέντε λεπτά. Το χειρόγραφο που ολοκλήρωσε τα ξημερώματα στάλθηκε για δακτυλογράφηση και διανομή στον Τύπο.
Οι διορθώσεις του φανερώνουν πόσο επίμονα αναζητούσε την κατάλληλη διατύπωση. Σε ένα σημείο της τρίτης σελίδας, για παράδειγμα, γράφει αρχικά τη λέξη «tokenism», τη διαγράφει, δοκιμάζει το «waitism» και καταλήγει στο «gradualism», καθώς επεξεργάζεται την καταγγελία του για τη λογική της αναβολής των κοινωνικών αλλαγών. Ολόκληρα τμήματα του κειμένου έχουν διαγραφεί, ενώ άλλα έχουν ξαναγραφτεί.
Η απουσία της περίφημης φράσης ήταν γνωστή ήδη από τις δακτυλογραφημένες εκδοχές της ομιλίας. Το χειρόγραφο που ανακαλύφθηκε επιτρέπει τώρα στους ιστορικούς να παρακολουθήσουν τις τελευταίες αλλαγές που έκανε ο ίδιος ο Κινγκ, τη νύχτα πριν από τη μεγάλη συγκέντρωση.
Το «όνειρο» είχε ήδη εμφανιστεί σε προηγούμενους λόγους του. Τον Ιούνιο του 1963, σε μια συγκέντρωση στο Ντιτρόιτ, ο Κινγκ είχε χρησιμοποιήσει επανειλημμένα τη φράση «I have a dream». Στην Ουάσινγκτον, ωστόσο, είχε αποφασιστεί να μείνει έξω από το προετοιμασμένο κείμενο. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες για εκείνη την ημέρα, η σπουδαία τραγουδίστρια της γκόσπελ Μαχάλια Τζάκσον, που βρισκόταν κοντά στο βήμα, τον παρότρυνε να μιλήσει για το όνειρό του.Ο Κινγκ άφησε στην άκρη το γραπτό του και άρχισε να επαναλαμβάνει τις λέξεις που θα ταυτίζονταν για πάντα με το όνομά του.
Η ιστορία των επτά σελίδων έχει τη δική της απροσδόκητη διαδρομή. Μετά την ομιλία, το χειρόγραφο κατέληξε στα χέρια του Έντουαρντ Τ. Κλέιτον, στενού συνεργάτη του Κινγκ, υπεύθυνου δημοσίων σχέσεων της οργάνωσης Southern Christian Leadership Conference και ενός από τους ανθρώπους που συμμετείχαν στην προετοιμασία των λόγων του.
Η σύζυγός του, Ξερνόνα Κλέιτον, σημαντική προσωπικότητα του κινήματος για τα πολιτικά δικαιώματα και πρωτοπόρος της αμερικανικής τηλεόρασης, ανακάλυψε το χειρόγραφο στα τέλη της δεκαετίας του 1990. Βρισκόταν μέσα σε έναν φάκελο με την ένδειξη «speech», ανάμεσα στα χαρτιά του συζύγου της. Αναγνώρισε τη σημασία του, αγνοούσε όμως ότι κρατούσε το μοναδικό γνωστό ιδιόχειρο τελικό προσχέδιο της ομιλίας.
Το φύλαξε ξανά στο συρτάρι. Εκεί παρέμεινε μέχρι το 2024, όταν η Κλέιτον το ανακάλυψε για δεύτερη φορά. Με τη βοήθεια ειδικών και του συμβούλου της, ακολούθησε η ταυτοποίηση του χειρογράφου. «Ευτυχώς που κοίταξα στο συρτάρι», δήλωσε όταν ανακοινώθηκε η ανακάλυψη.
Για τους ερευνητές που μελετούν επί δεκαετίες τη ζωή και το έργο του Κινγκ, οι επτά σελίδες είναι ένα εξαιρετικά σπάνιο τεκμήριο. Διασώζουν τις διορθώσεις που έκανε ο ίδιος, τη σειρά με την οποία επεξεργάστηκε ορισμένες σκέψεις του και την προσπάθειά του να καταλήξει στις λέξεις που θα έλεγε μπροστά στο πλήθος. Το κείμενο περιλαμβάνει επίσης τον περίφημο επίλογο της ομιλίας, με τη φράση «Free at last».
Το χειρόγραφο θα εκτεθεί από τις 16 έως τις 22 Νοεμβρίου στο National Center for Civil and Human Rights της Ατλάντα. Θα ακολουθήσει παρουσίασή του στο Σικάγο, ενώ από τις 15 έως τις 21 Ιανουαρίου 2027 θα βρίσκεται στον Christie’s της Νέας Υόρκης. Η δημοπρασία έχει προγραμματιστεί για τις 22 Ιανουαρίου.
Τα έσοδα θα διατεθούν για κοινωφελείς σκοπούς, μεταξύ των οποίων η ενίσχυση του King Center, που ίδρυσε η Κορέτα Σκοτ Κινγκ το 1968, και του ιδρύματος της Ξερνόνα Κλέιτον.
Ο γιος του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, Μάρτιν Λούθερ Κινγκ Γ΄, ευχαρίστησε την οικογένεια Κλέιτον για τη διαφύλαξη του χειρογράφου. Εξήντα τρία χρόνια μετά την Πορεία στην Ουάσινγκτον, το κοινό θα έχει για πρώτη φορά την ευκαιρία να δει τις λέξεις του πατέρα του όπως τις έγραψε εκείνο το ξημέρωμα, μαζί με όσες αποφάσισε να σβήσει.
